Kiefer- und Gesichtschirurgie

---

Çene cerrahisi ağız içinde dil, dudak, yanak, tükürük bezleri gibi yumuÅŸak dokuların, diÅŸlerin, çene ve çene eklemine ait her türlü rahatsızlığın, hastalığın tanısı ve cerrahi tedavilerini yapan bir ihtisas dalıdır. Çene cerrahisi dalında verilen hizmetler ise;

• DiÅŸlerdeki her türlü cerrahi tedavi uygulamaları
• Gömülü diÅŸ ameliyatı
• Genel anestezi uygulaması yapılarak diÅŸ çekimi ya da cerrahi müdahale
• Ä°mplant uygulaması ve implant tedavisi kapsamında yapılan her türlü cerrahi müdahale
• DiÅŸten kaynaklanan apseler ve iltihapların tedavi edilmesi
• Çenede osteonekroz, osteomyelit gibi ileri enfeksiyonların tedavisi
• Çenede olan kist ve tümör oluÅŸumlarının tedavisi
• Alt ve üst çenede olan kırıkların cerrahi ya da cerrahi dışı tedavileri
• Çene ekleminde olan kırıkların tedavisi
• Çene eklemi rahatsızlıklarının tedavi edilmesi
• Çenede olan çene ileriliÄŸi, çene geriliÄŸi gibi anomalilerin cerrahi olarak tedavisi

Çene eklemi kulakların hemen önünde olan, alt çene kemiÄŸi ve ÅŸakak kemiÄŸi arasında ve iki kemik arasındaki eklem kıkırdağını içeren, çift taraflı ve çok farklı yönlere hareket etme özelliÄŸine sahip olan bir eklemdir. Çene eklemi özel yapısı yüzünden hem kayma, hem ileri-geri hareket etme, hem de kısıtlı ÅŸekilde dönme hareketi yapabilen vücudumuzda bulunan tek eklemdir. Çene eklemi özel yapısı ve konumu ile çiÄŸneme kasları ve diÅŸler gibi çevredeki dokularla etkileÅŸim halindedir. Bu yapılarda bulunan bazı rahatsızlıklar eklem sorunlarına sebep olabilir.

Çene eklemi rahatsızlıkların nedenleri nelerdir?

Çene ekleminde olan rahatsızlıklar çeÅŸitli sebeplerden kaynaklanabilir. Ancak çoÄŸu zaman bunlar kesin olarak tespit edilemez. ÖrneÄŸin kiÅŸiler esneme sırasında aÄŸzın fazla açılması, diÅŸ tedavisi sırasında aÄŸzın uzun bir süre açık kalması ya da çene eklemine fazla yük gelmesi, stres ya da kızgınlık sonucunda diÅŸlerin devamlı olarak sıkılması gibi sorunlar yaÅŸayabilir. Günlük yaÅŸamda karşılaşılan, bunlar gibi farklı etkenler eklem sorununun  yaÅŸanmasına neden olabilir ve bunlardan kaynaklanan ÅŸikayetler fazla belirgin olmayabilir. Bazı durumlarda ise, çeneye gelen bir darbe nedeniyle baÅŸlayan eklem sorunu, anormal bir çene hareketiyle ağızda kilitlenme etkisi de yapabilir. Bunlar oldukça belirgin bir ÅŸekilde yaÅŸanır. Çene eklemiyle ilgili sorunların diÄŸer sebepleri arasında uygun olmayan diÅŸ protezleri, eklem tümörleri, çiÄŸneme kaslarında olan istemsiz kasılma gibi çeneyle iliÅŸkili etkenler olabilir. Bazen de uzun süre devam eden stres, depresyon ya da üzüntü gibi psikolojik etkenler ya da vücudu ve diÄŸer eklemleri etkileyebilecek romatoid artrit, psoriatik artrit gibi hastalıklar da çenede sorunlara neden olabilir. Bu sebeplerin içinde toplumda en fazla görülen sorunun eklem problemleri olduÄŸu bilinmektedir.

Çene ekleminden ses gelmesi durumunda tedavi gerekli midir?

Çene ekleminde fonksiyon bozukluÄŸu, aÄŸrı ya da çenenin açık veya kapalı haldeyken kilitlenmesi gibi belirtilerin eÅŸlik etmediÄŸi, sadece aÄŸzın açılıp kapatılması sırasında duyulan ses ciddi bir sorun olarak kabul edilmemektedir. Bu sorunların tedavi edilmesine gerek görülmez. Eklem sorunlarında uygulanan tedavinin amacı sesin ortadan kaldırılması deÄŸildir. Cerrahi tedavi yapılmış olsa da, sesin yeniden ortaya çıkması mümkündür. Bu yüzden çenede sese ilave olarak, yukarıdaki bulguların eÅŸlik etmesi halinde tedavi düÅŸünülmelidir.

Çene eklemi rahatsızlıkları ağız açıklığını etkiler mi?

Çene ekleminde olabilecek rahatsızlıklar, ağız açıklığını etkileyebilecek türden olabilir. Bu durumda ağız açıklığında azalma gözlenebilir. Ağız açıklığı ani geliÅŸen ve ÅŸiddetli aÄŸrıyla devam eden bir kısıtlamadır.  ÇoÄŸunlukla eklem kıkırdağının öne doÄŸru kayması ve kıkırdağın yerine geçmemesi nedeniyle etkilenir. Çene ekleminin çıkması halinde ise, ağız belirgin ÅŸekilde açık kalır. Bu durumda doktorun müdahalesiyle çene ekleminin yerine oturtulması gerekir. Bunun yanında çiÄŸneme kaslarında olan bazı hastalıklarda ya da ankiloz denilen çene kemiÄŸi ve ÅŸakak kemiÄŸi arasındaki kaymaya baÄŸlı olarak ağız açıklığında kısıtlanma yaÅŸanabilir.

Çene eklemindeki rahatsızlıklar kulak bölgesinde aÄŸrıya neden olur mu?

Çene eklemi kulak ile yakın bir anatomik komÅŸuluk yapmaktadır. Bu yüzden çene eklemi rahatsızlıklarında oluÅŸan aÄŸrılar, kulak aÄŸrısıyla karıştırılabilir.

Çene eklemi rahatsızlıkların belirtileri teÅŸhis edilmesi nasıl olur?

Çene eklemi vücutta önemli eklemlerden biridir. Alt çenenin temel görevi konuÅŸmaya ve çiÄŸnemeye yardımcı olmaktır. Çenenin maksimum açıklığı sırasında çene eklemi iki deÄŸiÅŸik hareket yapar. Bunlar basit menteÅŸe hareketi ile öne doÄŸru kaymayla rotasyon hareketleridir. Ağız yapısının normal pozisyonundan sapmalara sebep olan kapanmalar çiÄŸneme kaslarında spazmlara sebep olur. Bu durum çene ekleminde olan fonksiyonlarının en önemli sebepleri arasında yer alır. Çene ekleminde olan fonksiyon bozukluÄŸunda meydana gelen aÄŸrının klasik görüntüsü ise,

• AÄŸrı olması
• Çene ekleminden ses gelmesi
• Kısıtlı ÅŸekilde yapılan çene hareketinin olması

Çene kemiÄŸinde aÄŸrının baÅŸlama ÅŸekli genellikle nedeni hakkında bir bilgi verebilir. Sabahın erken saatlerinde baÅŸlayan aÄŸrılar, gece boyunca uyku sırasında farkında olmadan diÅŸlerin sıkılmasından meydana gelir. Bunlar çene kaslarında aÄŸrıya sebep olur. Günün içinde geç dönemde baÅŸlayan aÄŸrılar ise, çenenin hareketlerinden meydana gelir. Bu tür aÄŸrılar genellikle çene eklemi içinde olan bir soruna baÄŸlı olarak ortaya çıkar. Çene eklemindeki aÄŸrı hareketle birlikte ÅŸiddetlenir ve devamlı ÅŸekilde hissedilir. Çene kaslarında olan aÄŸrı stresle birlikte artış gösterir ve aralıklı olarak gelir.

Çene ekleminden gelen sesin ÅŸekli de, rahatsızlık hakkında bilgi verir. Çenede tek klik sesi gelirse bu çoÄŸunlukla toplumda % 40 oranında görülen önemli sayılmayan bir sestir ve bu ses kendiliÄŸinden geçer. AÄŸzın hem açıldığında, hem de kapandığında klik sesi gelirse, bu yer deÄŸiÅŸtiren eklem diskinin aÄŸzın açılıp kapanması sırasında sıkıştığından dolayı oluÅŸur. Çene ekleminden çıtırtı gibi bir ses geliyorsa, eklem yüzeyinde ezilme ve buna baÄŸlı yumuÅŸaklığın yitirilmesinden dolayı eklemde dejenerasyon olduÄŸunu gösterilebilir.

Kısıtlı çene hareketinde ise, eklem diskinde geri dönüÅŸü olmayan öne doÄŸru çıkıklık, eklem yapışıklığı ve eklem kireçlenmesi ve elmacık kemiÄŸi kırıkları da oluÅŸabilmektedir.

Çene kemiÄŸinde olan rahatsızlıklar gerek sebeplerinin tespit edilmesi, gerekse uygulanacak tedavinin planlaması yönünden karmaşık bir durum göstermektedir. Bunun teÅŸhisi için karşılaÅŸtırmalı eklem grafileri, bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans görüntüleme tetkikleri yapılabilir. Bu rahatsızlıkların tedavisinde ise ilaç kullanımı, fizik tedavi yöntemleri, eklemin kapalı olarak yıkanması ve açık eklem cerrahisi gibi çeÅŸitli tedaviler uygulanabilir.

Çene rahatsızlıklarının tedavisi nasıl yapılır?

DiÄŸer eklem sorunlarının tedavisinde olduÄŸu gibi, çene eklemindeki sorunlarda da basit yöntemler kullanılarak tedaviye baÅŸlanmaktadır. Bu tedavilerin yetersiz ya da etkisiz kalması durumunda, daha sonraki tedavi aÅŸamasına geçilmektedir. Önce ilaç tedavisi, gece plağı ya da splint tedavileri ve fizik tedavi uygulamalarıyla tedavi edilir. GerektiÄŸi takdirde ikinci aÅŸamada eklem yıkaması, eklem içine enjeksiyonlar ve artroskopi gibi küçük cerrahi tedaviler uygulanabilir. Yapılan bu tedavilere yanıt alınamazsa, ender olarak açık eklem ameliyatı gündeme gelebilir. Bunun yanında bazı eklem sorunlarında, hemen cerrahi müdahale yapılması gerekli hale gelebilir. Bu rahatsızlıklar arasında çene eklemi tümörleri ve çene ankilozu adı verilen çenenin baÅŸla kaynaÅŸması gibi sorunlar sayılabilir. Eklemde olan sorunun türü ve ÅŸiddetine göre seçilecek tedavi yolları doktor tarafından belirlenir.